Wszystko co, warto wiedzieć o czuwakach

Czy pamiętacie, jak opisywaliśmy działanie systemu samoczynnego hamowania pociągu? Świetnie! Wówczas wspomnieliśmy, o innym systemie bezpieczeństwa, a mianowicie o czuwaku aktywnym. Jak możecie się słusznie domyślać, to właśnie na tym urządzeniu skupimy się w dzisiejszym artykule.

Czuwak – co to za urządzenie?

Dobre pytanie. Najprościej rzecz ujmując, czuwak to urządzenie, które kontroluje czujność maszynisty. Czuwaki można podzielić na pasywne i aktywne. Te pierwsze, czyli czuwaki pasywne to urządzenia wyposażone w specjalny przycisk, dźwignię lub pedał, które kierujący pojazdem musi cały czas naciskać. Jak można się słusznie domyślać, gdy się je puści, wówczas pojazd zaczyna hamować. Niestety, to urządzenie posiada pewne wady. W przypadku zasłabnięcia maszynisty (wypadki chodzą po ludziach!), jego ręka lub noga pod własnym ciężarem nadal naciskałaby czuwak. Właśnie z tego powodu, czuwaków pasywnych nie używa się na polskich kolejach.

Czuwak aktywny – co warto o nim wiedzieć?

W kolejowych pojazdach trakcyjnych wykorzystuje się system czuwaka, który wymaga aktywnego działania. W jakim celu? Oczywiście, aby wyłączyć konkretne ostrzeżenia. Naturalnie nasuwa się pytanie, jak działa takie urządzenie? Cóż, po ruszeniu i przekroczeniu 10% dopuszczalnej prędkości maksymalnej, czuwak przechodzi w stan aktywności.

Uaktywnienie następuje na podstawie sygnału, z odpowiednio zaprogramowanego styku prędkościomierza lub tachografu. Po maksymalnie kilkunastu sekundach czuwak wzbudza się, co sygnalizowane jest migającą kontrolką na pulpicie maszynisty, którą kierujący pojazdem musi wyłączyć przez naciśnięcie przycisku. Brak reakcji na sygnał świetlny uruchamia (po około 3 sekundach) sygnał dźwiękowy, a po następnych 2 sekundach rozpoczyna się samoczynne hamowanie składu pociągu.

Jak zapobiegać staczaniu się pojazdu kolejowego?

Opisane wyżej działanie czuwaka ma między innymi zapobiegać samoczynnemu staczaniu się pojazdu kolejowego. Jeżeli maszynista prawidłowo zareaguje na pierwszy po ruszeniu sygnał czuwaka, to kolejne uaktywnią się co 60 sekund, po których maszynista analogicznie ma 3 sekundy na „skasowanie” sygnału świetlnego oraz 2 sekundy sygnału dźwiękowego. Warto podkreślić, że na skutek zadziałania systemu czuwaka aktywnego, nie można przerwać wdrożonego hamowania, aż do zatrzymania pojazdu.