Górnośląskie Koleje Wąskotorowe, czyli zapraszamy do Bytomia!

Pisaliśmy już o rozstawie szyn oraz historii Kolei Górnośląskiej. Oba te tematy dotyczą ściśle górnośląskiej kolei wąskotorowej, która pierwotnie w XIX wieku stanowiła podstawę transportu górniczego i hutniczego w regionie. Dziś możemy podróżować nią pomiędzy Bytomiem a Miasteczkiem Śląskim!

Historia Górnośląskich Kolei Wąskotorowych

Górnośląskie Koleje Wąskotorowe powstały w połowie XIX wieku w celu odciążenia transportu obsługiwanego przez „wekturantów”, czyli przewoźników konnych. Powstające transportowe, wąskotorowe linie kolejowe stanowiły połączenie pomiędzy zakładami przemysłowymi, ale także wewnątrz zakładową sieć komunikacyjną. Dzięki tworzonym na obszarze przemysłowym Górnego Śląska koncernom i spółkom przemysłowym sieć komunikacyjna ulegała zagęszczeniu, łącząc poszczególne zakłady przemysłowe należące do jednej spółki. Pierwsze linie wąskotorowe powstały w 1851 roku, łącząc najbardziej zindustrializowane ówcześnie obszary Tarnowskich Gór, Bytomia oraz dzisiejszej Rudy Śląskiej.

Początkowo linie wąskotorowe należały do inwestorów prywatnych, w tym Kolei Górnośląskich. Dopiero po 1 marca 1884 koleje wąskotorowe przeszły na własność Królestwa Prus. Dalszą rozbudowę sieci komunikacyjnej prowadził państwowy zarząd kolejowy (KPEV). Długość linii szybko wzrastała, osiągając w początku XX wieku ponad 160 kilometrów, aby w połowie wieku przekroczyć 200 kilometrów. Koleje wąskotorowe istniały również na obszarze Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego, znajdującego się na obszarze Górnego Śląska w granicach Republiki Czeskiej.

Do dziś przetrwały dwie aktywne, turystyczne linie wąskotorowe. Biegnąca najstarszym szlakiem wąskotorowym linia Bytom – Miasteczko Śląskie (prowadzona szlakiem linii Tarnowskie Góry – Wirek) oraz w Rudach Raciborskich, gdzie stanowi ona fragment linii Gliwice Trynek – Racibórz!

Bytomskie przygody!

Po krótkim wprowadzeniu czas na przygodę! Wsiądźcie do pociągu linii S18 (Gliwice – Bytom). Po krótkiej podróży wysiądźcie na dworcu kolejowym w Bytomiu. Warto wspomnieć, że hala peronowa znajdująca się w Bytomiu to jedna z trzech zabytkowych hal znajdujących się w granicach Polski (pozostałe dwie znajdziemy również na Śląsku we Wrocławiu oraz Legnicy).

Przystanek Górnośląskich Kolei Wąskotorowych znajdziecie tuż obok hali dworcowej, kierując się w stronę „Zamłynia”, skąd schodami wejdziecie na peron wąskotorowy położony na poziomie dworca kolejowego.

Przejazd koleją wąskotorową pomiędzy Bytomiem a Tarnowskimi Górami to niebywała atrakcja i możliwość podziwiania zupełnie innych widoków, dzięki zachowanej pierwotnej linii kolejowej prowadzącej między innymi przez okolice rezerwatu przyrody „Segiet” oraz tzw. „Wielkiego Kanionu Tarnogórskiego”, czyli dawnej Kopalni Dolomitu „Bobrowniki”. Dodatkowo, podróżując zabytkową linią wąskotorową dostrzeżecie przepiękny, pofałdowany krajobraz pogórniczy tarnogórskich przedmieść.

Oprócz przejazdów pociągiem prowadzonym parowozem, Stowarzyszenie Górnośląskich Kolei Wąskotorowych opiekujące się industrialnym dziedzictwem oferuje również zwiedzanie z przewodnikiem stacji, nastawni, Izby Tradycji i parowozowni.